Oosterse principes als fundament voor professionele rust

Waarom houding, ademhaling en oogcontact meer doen dan woorden.

In deze derde blog zoom ik in op een onderwerp dat vaak onderschat wordt, maar in de praktijk bepalend is bij het omgaan met verbale agressie.  Als politieambtenaar weet je wat werkt in de praktijk.

Ik wil het hebben over principes die aan de basis liggen van gevechtssporten én van professionele communicatie onder druk. Geen mystiek, enkel hoe je rechtstreeks kan inspelen op het menselijk zenuwstelsel.  Want daar vind je de start hoe mensen elkaar ervaren.

Oosterse principes zijn geen trucjes

In gevechtsdisciplines zoals bijv. karate leer je al snel dat winnen niet enkel ligt bij techniek, kracht of snelheid. Steeds opnieuw wordt de focus gelegd op items zoals:

• houding
• ademhaling
• rust
• oogcontact

Wat in een dojo geldt, blijkt even relevant op de werkvloer. Zeker wanneer je te maken krijgt met verbale agressie.

Waarom?  Bij een ontmoeting beoordelen mensen elkaar niet eerst rationeel, maar scannen ze elkaar fysiologisch af.

Het zenuwstelsel beslist vóór het gesprek

Bij zo een ontmoeting, scant het zenuwstelsel razendsnel op veiligheid of dreiging. Dit is niet onlogisch en is een oud, evolutionair fenomeen.  Grotendeels gebeurt dit onbewust, nog vóór woorden betekenis krijgen. Emotie gaat de ratio altijd vooraf.

Gaan we naar een situatie met verbale agressie, mag je er van uit gaan dat het zenuwstelsel van de ander al in een verdedigings- of alarmmodus zit. 
Hoe sterk jouw argumenten ook zijn, uitleg of logica komen bij je klant/burger/patient/ouder/... niet binnen. 
Wat wél binnenkomt, is wat je uitstraalt.  En daar kan je aan werken!

Houding: je lichaam spreekt eerst

Je houding is dan ook vaak het eerste signaal dat de ander opvangt.
Een stabiele houding betekent:

• voeten gegrond
• schouders ontspannen
• romp recht, niet rigide
• rustige bewegingen

Dit straalt voorspelbaarheid uit en voor het zenuwstelsel van de ander is dat een vorm van veiligheid. Opvallend genoeg brengt deze houding ook jou zelf sneller tot rust.

Een wiebelende, gesloten of gespannen houding doet het omgekeerde. Ze verhoogt onrust, nog vóór er iets gezegd wordt, en werkt door op beide kanten van het gesprek.

Ademhaling: jouw interne anker

Ademhaling is geen ontspanningstechniek, maar een manier van reguleren. Zowel van jezelf als van de persoon tegenover je.
Een hoge, snelle of onregelmatige ademhaling wordt onbewust gelezen door de ander. Ook zonder dat die dat beseft.
Een rustige, lage ademhaling:

• stabiliseert je eigen zenuwstelsel
• verlaagt je stressrespons
• maakt je voorspelbaarder voor de ander

Zo word je een ankerpunt in plaats van een extra prikkel.

Rust is geen passiviteit, maar controle

Rust wordt vaak verward met toegeven of afwachten. Dat is een misvatting.
Rust is actief en toont dat jij de situatie kan dragen.

Concreet:

• laat geen haast zien
• vul stiltes niet krampachtig op
• hou je tempo gelijk, ook bij emotie

Oogcontact: regulerend, niet uitdagend

Oogcontact is krachtig en veelzeggend. Te weinig oogcontact straalt onzekerheid uit, te veel kan als bedreigend worden ervaren.

Effectief oogcontact is:

• aanwezig, niet starend
• open, niet fixerend
• kort afgewisseld, niet vermijdend

Ook hier geldt dat het zenuwstelsel beslist, niet het ego.
In mijn ervaring als politieambtenaar is oogcontact, naast houding, één van de belangrijkste factoren in situaties waarbij je in contact treedt met (verbaal) agressieve personen.

De essentie

Verbale agressie wordt niet geneutraliseerd met betere zinnen, maar met:

• je houding die vóór woorden komt
• je regulatie vóór inhoud
• je rust vóór argumenten

Dat is wat Oosterse principes ons leren.
Uiteindelijk is het de bedoeling niet meegesleurd te worden in het verhaal van de ander. Want zoals we in onze vorige blog al aankaartten: verbale agressie gaat zelden over jou. 
  
Dit kan je leren, en dan begint het professioneel omgaan met verbaal agressieve situaties!

In een volgende blog hebben we het over hoe je je zenuwstelsel onder controle krijgt.