Respect als basishouding, of waarom je chef geen gevaarlijke hond is

Is dat respect? Misschien. Of misschien is het iets anders.

We gebruiken het woord "respect" voor heel veel dingen die eigenlijk gewoon angst zijn met een netter jasje aan. We houden ons in voor wie gevolgen kan hebben. We buigen mee voor wie zijn stem verheft. We zwijgen voor wie de vergadering kan rekken tot kwart voor zes.

Dat noemen we respect. Maar als je eerlijk bent: het is hetzelfde gevoel als wanneer je langs een grote hond loopt aan een dunne leiband die elk moment kan knappen. Je loopt niet om de hond, je loopt om de leiband.

Angst heeft een pr-probleem

Angst klinkt zwak. Respect klinkt volwassen. Dus kiezen we voor "respect" als etiket, ook als de inhoud ronduit angstig is. Komt netter over. Op vergaderingen, in evaluaties, in de kantine.

Het gevolg? We geven respect aan wie het afdwingt en houden het achter voor wie het misschien het hardst nodig heeft: de medewerker die overstuur binnenkomt, de klant die zijn geduld verloren heeft, de persoon die eigenlijk gewoon niet weet hoe hij zijn frustratie anders moet uitdrukken dan door ze op jou te gooien.

Wie dagelijks spanning opvangt, weet hoe dat voelt. Iemand komt binnen met een gezicht als een stormfront. De eerste reflex is: hoe maak ik dit zo klein mogelijk? Hoe snel kan ik dit oplossen zodat het ophoudt?

Dat is begrijpelijk. Maar werkt dit?

De-escalatie begint bij het eerste contact. En contact begint bij een heel simpel iets: de persoon tegenover je zien als mens. Niet als probleem. Niet als situatie. Als mens.

Respect als basishouding.

Zonder die grondhouding is geen verbinding mogelijk en zonder verbinding geen dialoog en zonder dialoog... tja.  Dan weet je hoe het afloopt.

Hoe dat er praktisch uitziet

Luisteren zonder meteen te formuleren wat je gaat antwoorden. Ruimte geven. Oogcontact houden zonder het te laten escaleren tot een dominantiestrijd. Niet buigen uit angst, maar ook niet verstijven uit zelfbescherming.

Dat klinkt simpel. Dat is het niet, maar het is wel te leren.

En dat maakt precies het verschil tussen wie het gesprek overleeft en wie het gesprek draagt.

Respect als basishouding is meer dan een feelgoodconcept. Het is een werkinstrument. Een van de meest onderschatte in de gereedschapskist van wie dagelijks met mensen werkt.

De leiband hoeft niet mee.